Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ) tarafından açıklanan programa göre 29 Ağustos Cumartesi günü Karamürsel, İzmit, Kartepe, Başiskele, Gölcük, Kandıra, Darıca ve Gebze ilçelerinin bazı bölgelerinde planlı elektrik kesintileri uygulanacak. Kesintiler bazı bölgelerde kısa süreli olurken, Karamürsel, İzmit, Kartepe ve Gölcük başta olmak üzere bazı noktalarda 09.00 ile 17.00 arasında, yani 8 saate kadar devam edecek. BİR GÜNLÜK DEĞİL, ARTIK SÜREKLİ HALE GELEN BİR TABLO VAR Asıl tartışılması gereken konu ise yalnızca 29 Ağustos’taki kesintiler değil. Kocaeli’de 25 Ağustos’ta 8 ilçede, 26 Ağustos’ta 6 ilçede ve 28 Ağustos’ta yine 6 ilçede planlı elektrik kesintileri duyuruldu. Bugün ise liste yeniden 8 ilçeye çıktı. Elbette elektrik şebekelerinde bakım, onarım ve yatırım çalışmaları yapılması gerekiyor. Hatta uzun vadede kesintilerin azaltılabilmesi için bu çalışmaların yapılması şart. Ancak vatandaşın haklı olarak sorduğu başka bir soru var: Bakım ve yenileme çalışmaları neden bu kadar sık elektrik kesilmesini gerektiriyor? KOCAELİ’DE ELEKTRİK NEDEN BU KADAR SIK KESİLİYOR? SEDAŞ’ın kendi açıklamaları da aslında sorunun önemli bölümüne işaret ediyor. Şirket, yatırımların planlanmasında nüfus ve sanayi yoğunluğu, büyüme beklentileri, yeni elektrik bağlantısı talepleri ve mevcut şebekenin yenilenme ihtiyacının dikkate alındığını belirtiyor. Daha önce yapılan SEDAŞ açıklamalarında ekonomik ömrünü dolduran elektrik tesislerinin yenilenmesi, trafo kapasitelerinin artırılması ve yeni şebeke hatlarının kurulması gerektiği de ifade edilmişti. Bu açıklamalar, Kocaeli’de enerji talebinin hızla büyüdüğünü ve mevcut sistemin sürekli olarak güçlendirilmek zorunda kaldığını gösteriyor. Ancak tam da burada şu soru gündeme geliyor: Türkiye’nin en büyük sanayi merkezlerinden biri olan Kocaeli’nin elektrik altyapısındaki kapasite artışları ve yenilemeler, kentin büyüme hızına neden daha önceden yetiştirilemedi? Planlı çalışma yapmak elbette hizmetin bir parçası. Fakat vatandaşın beklentisi, bakım yapılırken aynı zamanda kesintilerin sayısını ve süresini azaltacak alternatif besleme hatlarının ve modern şebeke sistemlerinin de daha hızlı devreye alınması. SORUN SADECE EVİN KARANLIKTA KALMASI DEĞİL Elektrik kesintilerinin vatandaş açısından sonucu yalnızca birkaç saat televizyonun veya lambaların çalışmaması değil. Özellikle küçük esnaf, atölyeler, matbaalar, üretim tesisleri, CNC makineleri, bilgisayar sistemleri, soğutucular ve elektronik kontrollü makineler açısından elektrik kesintileri ciddi iş kaybına yol açabiliyor. Daha da önemlisi, cihazlar açısından risk yalnızca elektriğin kesilmesi değil; gerilimin düşmesi, yükselmesi ve enerji yeniden verilirken meydana gelebilecek elektriksel dalgalanmalar. Elektrik güç kalitesi konusunda teknik kaynaklar; gerilim düşümlerinin elektronik kontrol sistemlerinde arızaya veya kapanmaya, yüksek gerilim ve ani geçici gerilimlerin ise elektronik ekipmanlarda hasara yol açabileceğini belirtiyor. Sürekli düşük veya yüksek gerilim de motorlarda ısınma ve ekipman ömrünün azalması gibi sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle özellikle; buzdolabı, klima, kombi, televizyon, bilgisayar, modem, güvenlik kameraları, elektronik kartlı makineler, CNC ve üretim makineleri ile motorlu sistemler elektrik kalitesindeki bozulmalardan etkilenebiliyor. Burada önemli bir ayrımı da yapmak gerekiyor: Her elektrik kesintisi cihazı bozmaz. Asıl risk, kesintiyle birlikte veya elektrik yeniden verildiğinde oluşabilecek gerilim düşümü, yükselmesi ya da ani elektriksel geçişlerdir. MAKİNESİ BOZULAN ESNAFIN ZARARINI KİM KARŞILAYACAK? Bir işletmenin üretim makinesi, bir vatandaşın buzdolabı veya başka bir elektrikli cihazı şebekeden kaynaklanan kesinti ya da elektrik kalitesi problemi nedeniyle zarar görürse bunun için mevzuatta başvuru yolu bulunuyor. EPDK’nın açıklamasına göre kullanıcı, kendi tesisinden kaynaklanmayan ve dağıtım şebekesinden kaynaklandığı düşünülen cihaz hasarı için zararın meydana geldiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde dağıtım şirketine başvurabiliyor. Dağıtım şirketinin yapacağı incelemede hasarın kesinti, arıza veya gerilim dalgalanması gibi şebeke kaynaklı bir nedenden meydana geldiğinin belirlenmesi halinde zarar tazmin edilebiliyor. VATANDAŞ ARTIK KALICI ÇÖZÜM BEKLİYOR Kocaeli sürekli büyüyen, sanayisi genişleyen ve elektrik tüketimi artan bir kent. Dolayısıyla elektrik altyapısına yatırım yapılması tartışmasız gerekli. Fakat neredeyse her gün farklı bir ilçenin uzun süreli kesinti programında yer alması da artık sorgulanması gereken bir durum. Vatandaşın istediği bakımın yapılmaması değil. Tam tersine vatandaş, bakım ve yatırımların kesintileri azaltacak şekilde sonuç vermesini bekliyor. Çünkü artık mesele yalnızca; “Bugün elektrik nerede kesilecek?” değil, “Bu kesintiler ne zaman azalacak?” sorusudur.