Bugün 15 Temmuz darbe girişiminin 10. yıldönümü. Birisi size, ‘’Türk Tarihi, bir darbeler tarihidir.’’
dese, kaç kişi bu iddiaya hayır diyebilir? Maalesef Türk tarihinde bunu haklı çıkaran, sayısı hiç de
azımsanmayacak o kadar çok darbe vukuu bulmuştur ki, işte bunlardan bazıları:
Tarihe geçen ilk darbeyi Hun imparatoru Metehan, babası Teoman’a yapmıştır. Karısının etkisinde
kalan Teoman Metehan’ı veliahtlıktan çıkarmış ve onu Yüeçilere rehine olarak gönderip öldürtmek
istemiştir.
Bir şekilde rehinlikten kurtulan Metehan kendi emrine verilen askerlere mutlak itaat eğitimi
verdikten sonra, babası Teoman’ın üzerine yürüyerek babasını, üvey annesini ve üvey kardeşini
öldürterek M.Ö 209 yılında darbe sonucu tahta çıkmıştır.
Büyük Selçuklu devletinde Muhammed Tapar yeğeni 2. Melikşah’ı 1105 yılında tahttan indirmiş,
ardından gözlerini kör ettirmiştir. Anadolu Selçuklu devletinde 1. Gıyasettin Keyhüsrev 1196 yılında
kardeşi 2. Süleyman Şah tarafından tahttan indirilerek Doğu Roma’ya sürgün edilmiştir
3. Kılıçarslan1205 yılında Anadolu Selçuklu devletinin tahtından indirilmiş, yerine 1. Gıyasettin
Keyhüsrev tahta çıkarılmıştır. 2. Gıyasettin Mesud İlhanlıların Anadolu’daki siyasi entrikaları nedeniyle
1296 yılında Anadolu Selçuklu Devleti Tahtından darbe sonucu indirilmiştir. Anadolu Selçuklu
devletinin son hükümdarlarından olan 3. Alaattin Keykubat Moğol İlhanlıları tarafından iki kez darbe
sonucu tahtan indirilmiş yargılanmak üzere 1302 yılında Tebriz’e götürüldü önce hakkında idam kararı
verildi eşinin Moğol hanedanından olması nedeniyle affedildi.
36 Osmanlı padişahından 12 si tahtan indirilmiş bunlardan altısı öldürülmüştür: 2. Beyazıt 1512
tarihinde oğlu Yavuz Sultan selim tarafından tahtan indirilmiş ve Dimetoka’ya sürgüne gönderilirken
yolda zehirletilerek öldürülmüştür. Genç Osman 1622 de yeniçeri darbesiyle tahtan indirilmiş,
Yedikule zindanlarına götürülerek boğdurularak öldürülmüştür
Sultan İbrahim 1648 de sarayda yapılan darbe sonucu tahtan indirilip, hücreye kapatılmış, on gün
sonra tahta yeniden çıkarılacağı korkusuyla boğdurulmuştur. 3. Selim Nizamı Cedit yeniliklerine karşı
çıkan Kabakçı Mustafa isyanıyla 1807 de tahtan indirilmiş. Kendisini tahta çıkarmak isteyenlerin
saraya yürümesi üzerine öldürülmüştür.
4. Mustafa 1808 yılında Alemdar Mustafa Paşa tarafından tahtan indirilmiş, daha sonra çıkan
karışıklıklarda sarayda öldürülmüştür. Sultan Abdulaziz Mithat Paşa cuntası tarafından yapılan askeri
bir darbe sonucu 1876 yılında tahtan indirilerek daha sonra feriye sarayında bilekleri kesilerek
öldürülmüştür.
1. Mustafa akli dengesi gerekçe gösterilerek tahtan indirilmiş, hayatının geri kalanını kafese
kapatılarak 1639 yılında eceliyle ölmüştür. 4. Mehmet ikinci Viyana kuşatması sonrası 1693 askeri
başarısızlıklar sebebiyle tahtan indirilmiş. Hapis hayatı yaşayarak vefat etmiştir.
2. Mustafa 1703 Edirne’de Çıkan büyük ayaklanma sonucu tahtan indirilmiş, birkaç ay sonra eceliyle
ölmüştür. 3. Ahmet 1730 Patrona Halil İsyanı ile tahttan indirilmiş, sarayda gözetim altında yaşarken
eceliyle vefat etmiştir. 5. Murat 1876 yılında 93 gün tahtta kaldıktan sonra ruhsal sorunları nedeniyle
tahttan indirilmiş 1904 yılında eceliyle ölmüştür. 2. Abdulhamit 31 Mart vakası sonrası 1909 yılında
Meclis kararı ve ulemanın fetvasıyla tahtan indirilmiştir. Önce Selanik’e sürgün edilmiş, birinci dünya
savaşının başlamasıyla İstanbul’a getirildi. 1918 yılında Beylerbeyi sarayında eceliyle vefat etmiştir.
Cumhuriyet tarihimizde de darbe geleneğimiz devam etti. NATO merkezli askeri darbelerin ilki 27
Mayıs 1960 yılında gerçekleşti. Darbe sonucu Başbakan Adnan Menderes Dışişleri bakanı Fatin Rüştü
Zorlu ve Maliye bakanı Hasan Polatkan haksız bir şekilde idam edildi. Bu darbeyi 12 Mart 1971
darbesi takip etti ve Süleyman Demirel hükümeti istifa etmek zorunda kaldı. 12 Eylül 1980 askeri
darbesiyle tekrar Süleyman Demirel hükümeti ortadan kaldırıldı. 28 Şubat 1997 yılında bu defa sıra
Necmettin Erbakan hükümetine geldi. Post Modern Askeri darbe sonucu Erbakan Hükümeti yıkıldı.
Ve nihayet Süper NATO son darbesini 15 Temmuz 2016 yılında yapmaya çalıştı. Fakat bu defa NATO
Türk Milletinin çelik iradesi ve direnişi sayesinde başarısız oldu. Bu darbenin elebaşlarının bir kısmı
kendilerini kullanan NATO ülkelerine sığındı.
Darbelerin ve darbe girişimlerinin önüne ancak hukukun üstünlüğünü ikame edip, adaleti
gerçekleştirerek, vazifeleri ehline vererek, hayatın her noktasında ortak akıl ile hareket ederek. Can,
mal, akıl, nesil, din, düşünce güvenliğini sağlayarak, milletimizin evlatlarına dilimizi, dinimizi, tarihimizi
ve mesleklerini doğru öğreterek ve her şeyden daha önemlisi bir sistem ahlakı oluşturarak ve buna
bağlı kalarak darbe heveslilerinin heveslerini kursaklarında bırakabiliriz.
Allah başta 15 Temmuz şehitleri olmak üzere bütün şehitlerimize rahmeti ile muamele eylesin
mekanları cennet makamları yüce olsun. Selam ve dua ile….
ALİ KEMAL EREN

